آموزش و پرورش در احواز.. زشت ترین شکل تبعیض نژادی

همه ساله با شروع سال تحصیلی توجه فعالان حقوق بشر ملتهای غیر فارس به مبحث آموزش به زبان مادری و اهمیت آن معطوف می گردد. متخصصان وافراد زیادی در این زمینه قلم فرسایی نموده و به بیان استدلالهای علمی و منطقی در خصوص لزوم آموزش به زبان مادری همت می گمارند. کما اینکه امسال نیز به همین مناسبت مقالات و نوشته هایی در سایتها و شبکه های ارتباط اجتماعی منتشر گردید. هر چند اهمیت این موضوع بر کسی پوشیده نیست واین قلم ضمن تأکید بر اهمیت وحقانیت تدریس به زبان مادری برای همه کودکان در سرتاسر جهان، به جای پرداختن به این موضوع به مقدمات اولیه تحصیل و فراهم نمودن امکانات لازم برای تحصیل می پردازد. یا به عبارتی دیگر چند قدم به عقب برگشته و بر “اصل حق اولیه کودکان در تحصیل” تأکید نموده و وظیفه دولت، به عنوان متصدی امر آموزش، در فراهم نمودن وسایل لازم برای تحصیل کودکان را به عنوان الگوی بحث مورد بررسی قرار داده و برای تبیین موضوع و بیان تناقض در ادعای مسئولان ایرانی و آنچه در حال رخ دادن است به ذکر مصادیقی از اخبار منشر شده در این زمینه از اقلیم احواز اقدام می نمایم. در پایان نیز گریزی به پیمان نامه حقوق کودک خواهیم زد.

کودکان احوازی در حالی سال تحصیلی را آغاز می کنند که با مشکلات متعددی روبرو هستند از جمله کمبود فضای آموزشی، کمبود کادر آموزشی، نبودن امکانات آموزشی و کمک آموزشی، نبود ایمنی در مدارس وغیره. برای نمونه سال تحصیلی جدید در حالی شروع شد که هنوز دانش آموزان بیش از ۱۰ روستای بخش “سویسه” کلاسی برای آغاز سال تحصیلی جدید ندارند. بخش سویسه، واقع در مسیر احواز-عبادان، داری ۵۰۰ دانش آموزمی باشد که در مقاطع تحصیلی مختلف از داشتن کلاسی برای آغاز سال تحصیلی محروم می باشند. با شروع سال تحصیلی جدید هنوز دانش آموزان روستاهای بخش سویسه موفق نشده اند تا در کلاس های درسی خود حاضر شوند. بخشدار سویسه برای حل این مشکل، خواستار کمک های مردمی و خیرین محلی برای خرید ۱۰ عدد کانکس به عنوان کلاس درس برای حضور دانش آموزان این روستاها شده است. دانش آموزان روستاهای بخش سویسه در حالی سال تحصیلی را بدون کلاس درس شروع می کنند که مدیران ارشد وزارت آموزش و پرورش بارها اعلام کرده اند که ادارات و نواحی آموزش و پرورش برای آغاز سال تحصیلی جدید در آمادگی کامل به سر می برند.

آن سوتر از احواز، مدرسه ابتدایی مجموعه روستای «مگرن» از توابع شوش که جمعیتی قریب به هشت هزار نفر دارد، روستاهای «غزاله»، «بیت مندیل» و «سواده» از توابع رامز، روستاهای «چم صبی»، «سبع اگطاع» از توابع خلفیه (رامشیر)، که برخی از آنها در کانکس مشغول تحصیل اند و… تنها نمونه هایی از روستاهایی هستند که با مشکلات مختلفی دست و پنجه نرم می کنند. گذشته از این، طبق گفته های مسئولان تمام مدارس روستایی شهرستان سوس فاقد کتابخانه هستند و تنها معلمان برای حل این مشکل در برخی از مدارس، خود مبادرت به راه اندازی کتابخانه کرده اند. روزنامه فرهنگ جنوب در گزارشی ذکر کرده است که: از یک طرف پشت میزنشینان در مصاحبه های بلندبالا دم از تجهیز روستاهای بالای ۲۰ خانوار می زنند و می گویند هیچ روستایی در کشور بدون مدرسه نیست و از طرف دیگر روستاهایی وجود دارند که هم جمعیت آن بالای ۲۰ خانوار است و هم بدون مدرسه و سرپناهند ! نبود دسترسی آسان به مدرسه به ویژه در مناطق روستایی و در گروه جنسی دختران سبب شد در این چند سال آمار بازماندگان از تحصیل روز به روز بیشتر شوند.

کمبود کادر آموزشی از دیگر مشکلاتی است که گریبان بخش آموزش وپرورش را گرفته است. بنا به گفته مدیر کل آموزش وپرورش احواز، هم اکنون در مقطع ابتدایی و رشته های علوم پایه در حدود ۷۱۰۰ نفر کمبود معلم وجود دارد. در حدود ۴۰۰۰ کلاس در مناطق عشایری بصورت چند پایه اداره می شود. در سال گذشته مدارس احواز تعداد ۱۷۵ هزار ساعت بدون معلم را تجربه کردند. سایت بروال در گزارشی که در ۶ سپتامبر ۲۰۱۴ (۱۵ شهریور) منتشر کرد مدعی شد که کمبود معلم عامل افت علمی دانش آموزان احوازی است. بنا به تحقیقات بعمل آمده در چند سال اخیر، بی توجهی به معلمان وکمبود امکانات رفاهی وعدم کفاف حقوق دریافتی باعث شده تا آنها به شغل دوم روی آورند. سال گذشته تعداد زیادی از کلاس های درس دوره ابتدایی به صورت چند پایه (حضور دانش آموزان چند مقطع تحصیلی در یک کلاس درس) اداره شد؛ به همین دلیل برخی معلمان در برخی مدارس بخصوص روستایی و عشایری، حدود ۵۰ عنوان درسی را در یک هفته تدریس می کردند و ۹۷ درصد کلاس های آموزش و پرورش عشایر نیز به شکل چند پایه اداره می شود.
جدای از بحث مشکلات مدارس، وجود معلمان غیر بومی و سرباز معلم در این مناطق سبب ساز کم توجهی به مبحث آموزش شده است.

مسئولان آموزش و پرورش در حالی شعار هوشمند سازی را سر می دهند که هنوز تعداد زیادی از مدارس احواز از گچ و تخته سیاه استفاده می کنند وهوشمند سازی فقط شامل ۲۸۱۲ کلاس درس در قالب ۱۱۳۸ مدرسه شده است. بخش عظیمی از مدارس احواز در روستاها واقع شده است به طوری که جز مجتمع ها و مراکز روستایی، تقریبا ۴۰ درصد کلاس ها در روستاها و مناطق حاشیه شهرها قرار دارد که از ایجاد شبکه های هوشمند محرومند. به عبارتی دیگر در حدود ۴۷۰۰ کلاس فاقد طرح هوشمندسازی میباشند که در ۸ هزار مدرسه پراکنده هستند. لازم به یادآوری است که طرح هوشمند سازی اجرا شده در برخی مدارس به صورت ناقص اجرا شده است. امر مضحک این است که تهیه وایت بورد وماژیک را در زمره هوشمندسازی قرار داده اند.

در احواز در حدود ۴۰۰۰ روستا وجود دارد که هنوز هستند روستاهایی مانند بخش “سویسه” که حتی مدرسه ابتدایی ندارند. برخی نیز که دارای مدرسه ابتدایی هستند وضعیت شان در شرایط بسیار سختی است، به طوری که در زمستان هیچ وسیله گرمایشی ندارند. مشکلاتی همچون نبود آب شرب و سرویس بهداشتی در برخی از مدارس روستاهای شهرستان سوس (شوش) دانش آموزان را از رفتن به مدرسه و کسب دانش متنفر کرده است. روستای خیط در گوشه یی از احواز و ۱۱۰ دانش آموز در روستای حفیره از توابع احواز که حتی یک سرویس بهداشتی سالم ندارند، از نمونه های بارز این روستاها میباشند. دانش آموزانی در روستاهای شهرستان قنیطره(دزفول) وجود داردند که با سوزاندن هیزم در کلاس، خود را گرم می کنند. و در اتاق هایی که ابعاد آنها ۳ متر در ۳ متر بوده درس می خوانند. جالب این است که در گزارشهای رسمی اداره آموزش وپرورش، این اتاق ها را به عنوان مدرسه شناسایی می کنند.

در مناطق مرزی ۲۷۰ هزار دانش آموز وجود دارند که بیش از ۲۵ درصد دانش آموزان احوازی را تشکیل می دهند. بنا به اظهارات مدیر کل آموزش و پرورش، از لحاظ آموزشی به دلیل نرخ بالای ترک تحصیل، افت تحصیلی و بازماندگان از تحصیل بیشترین مشکل در این مناطق است. این مدیر کل در سخنان خود به عامل اساسی افت تحصیلی در احواز که همانا عدم تحصیل به زبان مادری است اشاره نکرد. علاوه بر این بنا به گفته مدیر کل، کمبود نیروی انسانی در مناطق مرزی دو هزار و ۲۸۴ نفر است. وی عنوان کرد: آمار تکرار پایه در این مناطق دو هزار و ۵۱۸ نفر در سال تحصیلی گذشته در دوره ابتدایی بوده است. قریب به ده هزار دانش آموزان تکرار پایه مقطع ابتدایی در احواز ثبت شده است. بیشترین تکرار پایه در پایه اول مقطع ابتدایی است.

وجود ۶۵۰ هزار بی سواد در سطح اقلیم شمالی احواز که ۲۰۰ هزار نفر آنان در شهر احواز قرار دارند نشانگر عمق فاجعه ای است که در زمینه سوادآموزی در احواز در حال رخ دادن است. همچنین احراز رتبه ۳۱ در بین ۳۲ استان در جغرافیای سیاسی ایران گویای این حقیقت است که نظام ایران بر اساس یک برنامه ریزی از پیش تعیین شده نه تنها فرزندان ملت عرب احواز را از آموزش به زبان مادری محروم نموده، بلکه زمینه های افت تحصیلی آنها در آموزش به زبان فارسی را فراهم نموده است. زیرا این رژیم تاب تحمل جوانان تحصیل کرده این ملت را ندارد. واقعیت این است که هم اکنون آموزش‌ و پرورش احواز از نظر علمی و شاخص‌ های وزارتخانه‌ای در رتبه یکی مانده به آخر قرار دارد.

اعداد و ارقام ارائه شده در این گزارش از آمار رسمی منشر شده اداره کل یا سخنان مسئولان اقتباس شده است. کودکان زیادی هستند که در این آمارها جایگاهی ندارند و از آنها ذکری به میان نمی آید. کودکانی که به خاطر مشکلات اقتصادی قادر به پیوستن به مدرسه نیستند، ویا کودکان کار که به جای نشستن پشت نیمکتها مجبور به دستفروشی در خیابان های شهرها یا کارگری در کارگاه های متعدد می باشند، یا نوجوانانی که به دلیل تحقیرهای معلمان نژادپرست مجبور به فرار از مدرسه شده اند و هزاران کودکی که به دلایل مختلف شانس حضور در مدرسه را نیافته اند. و متصدیان امر به جای پیگیری و فراهم نمودن امکانات لازم برای حضورشان در مدرسه فقط به بیان سخنان غیر مسئولانه اکتفا کرده اند. از یک طرف ثروت های خدادادی این ملت را غارت می کنند و آنها را به خاک سیاه می نشانند، و حتی از فراهم آوردن کمترین امکانات اولیه برایشان، که حق هر انسانی است، دریغ می ورزند. چنانچه زمینه بررسی و دسترسی به آمار واقعی فراهم شود، اگر دادگاه صالحی وجود داشت قطعاً متصدیان امر را به خاطر تضییع حقوق این کودکان معصوم، که توانایی دفاع از حق خود را ندارند، مجازات و به سزای جنایتشان خواهد رساند.

در پایان شاید ذکر بخشی از پیمان نامه حقوق کودک سازمان ملل متحد خالی از عریضه نباشد. مواد ۲۸، ۲۹ و ۳۰ پیمان نامه حقوق کودک به حق آموزش و پرورش برای کودکان اختصاص داده شده اند.

ماده‌ ۲۸

۱) کشورهای‌ طرف‌ کنوانسیون‌ حق‌ کودک‌ را نسبت‌ به‌ آموزش‌ و پرورش‌ به‌ رسمیت‌ می‌شناسند و برای‌ دستیابی‌ تدریجی‌ به‌ این‌ حق‌ و براساس‌ ایجاد فرصتهای‌ مساوی‌، اقدامات‌ ذیل‌ را معمول‌ خواهند داشت‌:

الف‌) اجباری‌ و رایگان‌ نمودن‌ تحصیل‌ ابتدائی‌ برای‌ همگان‌

ب‌) تشویق‌ توسعه‌ اشکال‌ مختلف‌ آموزش‌ متوسطه‌ منجمله‌ آموزش‌ حرفه‌ای‌ و کلی‌، در دسترس‌ قرار دادن‌ این‌ گونه‌ آموزشها برای‌ تمام‌ کودکان‌ و اتخاذ اقدامات‌ لازم‌ از قبیل‌ ارائه‌ آموزش‌ و پرورش‌ رایگان‌ و دادن‌ کمکهای‌ مالی‌ در صورت‌ لزوم‌.

ج‌) در دسترس‌ قرار دادن‌ آموزش‌ عالی‌ برای‌ همگان‌ براساس‌ توانائی ها و از هر طریق‌ مناسب‌.

د) در دسترس‌ قرار دادن‌ اطلاعات‌ و راهنمایی‌های‌ آموزشی‌ و حرفه‌ای‌ برای‌ تمام‌ کودکان‌.

ه‌) اتخاذ اقداماتی‌ جهت‌ تشویق‌ حضور مرتب‌ کودکان‌ در مدارس‌ و کاهش‌ غیبت‌ها.

۲) کشورهای‌ طرف‌ کنوانسیون‌ تمام‌ اقدامات‌ لازم‌ را جهت‌ تضمین‌ این‌ که‌ نظم‌ و انضباط‌ در مدارس‌ مطابق‌ با حفظ‌ شئون‌ انسانی‌ کودکان‌ بوده‌ و مطابق‌ با کنوانسیون‌ حاضر باشد، به‌ عمل‌ خواهند آورد.

۳) کشورهای‌ طرف‌ کنوانسیون‌ همکاریهای‌ بین‌المللی‌ را در موضوعات‌ مربوط‌ به‌ آموزش‌ و پرورش‌، خصوصاً در زمینه‌ زدودن‌ جهل‌ و بیسوادی‌ در سراسر جهان‌ و تسهیل‌ دسترسی‌ به‌ اطلاعات‌ فنی‌ و علمی‌ و روشهای‌ مدرن‌ آموزشی‌، تشویق‌ و افزایش‌ خواهند داد. در این‌ ارتباط‌، به‌ نیازهای‌ کشورهای‌ در حال‌ توسعه‌ توجه‌ خاصی‌ خواهد شد.

ماده‌ ۲۹

۱) کشورهای‌ طرف‌ کنوانسیون‌ موافقت‌ می‌نمایند که‌ موارد ذیل‌ باید جزء آموزش‌ و پرورش‌ کودکان‌ باشد.

الف‌) پیشرفت‌ کامل‌ شخصیت‌، استعدادها و توانائیهای‌ ذهنی‌ و جسمی‌ کودکان‌.

ب‌) توسعه‌ احترام‌ به‌ حقوق‌ بشر و آزادیهای‌ اساسی‌ و اصول‌ مذکور در منشور سازمان‌ ملل‌.

ج) آماده‌ نمودن‌ کودک‌ برای‌ داشتن‌ زندگی‌ مسئولانه‌ در جامعه‌ای‌ آزاد و با روحیه‌ای‌ (مملو) از تفاهم‌، صلح‌، صبر، تساوی‌ زن‌ و مرد و دوستی‌ بین‌ تمام‌ مردم‌، گروههای‌ قومی‌، مذهبی‌ و ملی‌ و اشخاص‌ دیگر.

د‌) توسعه‌ احترام‌ نسبت‌ به‌ محیط‌ طبیعی‌،

و…

ماده‌ ۳۰

در کشورهایی‌ که‌ اقلیتهای‌ قومی‌ و مذهبی‌ و یا اشخاص‌ بومی‌ زندگی‌ می‌کنند، کودکی‌ که‌ متعلق‌ به‌ این‌ اقلیتها است‌ باید به‌ همراه‌ سایر اعضای‌ گروهش‌ از حق‌ برخورداری‌ از فرهنگ‌ و تعلیم‌ و انجام‌ اعمال‌ مذهبی‌ خود و یا زبان‌ خویش‌ برخوردار باشد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

گردآوری وتدوین: عبدالرحمن الأحوازی